به گزارش روزانه نیوز، اجرای شبکه ملی مزارع الگویی در بخش کشاورزی با بهرهگیری از تجربیات موفق بینالمللی و الگوهای موفقی از جمله برنامههای فائو ( سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد از سازمانهای بینالمللی است که در زمینهٔ توسعهٔ کشاورزی فعالیت دارد)، مرکز بینالمللی تحقیقات ذرت و گندم (CIMMYT) و تجربه کشورهای آمریکا، ترکیه، انگلستان و فرانسه در سراسر ایران آغاز شده تا زمینه توسعه کشاورزی دانشبنیان و پایدار در کشور فراهم شود.
به گفته فریدون سلیمانی معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات کشاورزی کشور، شبکه ملی مزارع الگویی با هدف تسریع در انتقال دانش و فناوری به عرصههای تولید، افزایش بهرهوری و توسعه یادگیری «کشاورز به کشاورز» در سراسر کشور اجرا میشود.
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی کشور گفت: شبکه ملی مزارع الگویی، ساختاری تعاملی میان کشاورزان مرجع، محققان، کارشناسان ترویج، شرکتهای دانشبنیان، تشکلهای کشاورزی و سایر فعالان این بخش ایجاد میکند تا یافتههای علمی در شرایط واقعی مزرعه آزمون، بومیسازی و به کشاورزان منتقل شود.
مزارع الگویی، رهیافت یکپارچه ارتقای بهرهوری کشاورزی و شیلات
حشمت سیاهی افزود: بررسیها نشان میدهد اختلاف قابل توجهی میان عملکرد کشاورزان مرجع و سایر بهرهبرداران در شرایط اقلیمی مشابه وجود دارد که این موضوع، ضرورت بازطراحی نظام انتقال فناوری و تقویت ارتباط میان تحقیق، آموزش، ترویج و اجرا را دوچندان کردهاست.
مهدی نیکسرشت رئیس گروه اقتصادی و اجتماعی و رابط بین مدیریت ترویج و مرکز تحقیقات نیز با تشریح نقش محققان در اجرای شبکه ملی مزارع الگویی گفت: در این طرح دو گروه از محققان شامل محقق معین و محقق موضوعی ایفای نقش میکنند.
وی افزود: محقق معین مسئولیت حضور در جلسات کارگروههای شهرستانی و دهستانی، نظارت بر روند اجرای برنامهها، شناسایی و جمعبندی مسائل و مشکلات مزارع الگویی و انتقال آنها به مراکز تحقیقات را بر عهده دارد تا این مسائل توسط متخصصان هر حوزه بررسی و برای آنها راهکارهای علمی و کاربردی ارائه شود.
نیکسرشت ادامه داد: محقق موضوعی نیز با تکیه بر تخصص علمی خود، راهکارها و یافتههای تحقیقاتی را در قالب برنامه «یاوران تولید» و انتقال یافتههای پژوهشی به عرصه ارائه میکند و در رفع مسائل تخصصی بهرهبرداران نقشآفرینی دارد.
وی تأکید کرد: تعامل مستمر میان محققان، کارشناسان ترویج و کشاورزان، زمینه تسریع انتقال دانش، حل مسائل مزرعه و افزایش بهرهوری در شبکه ملی مزارع الگویی را فراهم میکند.
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر گفت: تغییر الگوی کشت، نه یک انتخاب، بلکه تنها راهِ نجاتِ باغبانی و تأمین امنیت غذایی در عصرِ تغییرات اقلیمی است زیرا باید یاد بگیریم که چگونه با کمترین قطره آب، بیشترین ارزشِ افزوده را از زمینِ خود بگیریم.
فاطمه غلامیان، بر لزوم انتقالیافتههای پژوهشی به عرصهٔ تولید از طریق ایجاد مزارع نمایشی و الگویی بهعنوان کانال اصلی آموزش و ترویج تأکید کرد و افزود: مزارع الگویی در تسریع انتقال فناوری به بهرهبرداران نقشمحوری دارند و این مزارع، نقطهٔ اتصال پژوهش و عمل هستند زیرا با نمایش عملی دستاوردهای نوین، زمینهساز پذیرش روشهای علمی توسط کشاورزان و آبزیپروران میشوند.
وی ادامه داد: توسعه مزارع الگویی در بخش زراعی مبتنی بر کشت ارقام اصلاحشده و مقاوم به خشکی و شوری، کاربرد دستگاههای آبیاری تحتفشار، مدیریت تلفیقی تغذیه بر اساس آزمون خاک، و رعایت تناوب اصولی است و این مزارع ضمن افزایش عملکرد در واحد سطح، الگوی مناسبی برای کاهش مصرف آب و نهادههای شیمیایی ارائه میدهند.
غلامیان بیان کرد: در بخش نخیلات بهعنوان محصولی راهبردی، مزارع الگویی نخلستان باید به سمت سامانههای آبیاری نوین (قطرهای و زیرسطحی)، افزایش فاصلهٔ کشت، کاربرد مالچ آلی، و مدیریت تغذیهٔ متعادل هدایت شوند تا ضمن کاهش تبخیر سطحی، بهرهوری آب و پایداری تولید افزایش یابد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای شیلات استان بوشهر، بر ایجاد مزارع الگویی پرورش میگو و ماهی با بهرهگیری از دستگاههای مداربسته، گونههای بومی مقاوم به شوری و دمای بالا، پایش مستمر کیفیت آب، و تغذیهٔ تکمیلی هوشمند تأکید کرد و افزود: این مزارع میتوانند ضمن کاهش وابستگی به منابع آب شیرین، الگوی عملیاتیِ مطلوبی برای افزایش بهرهوری اقتصادی و زیستمحیطی در اختیار پرورشدهندگان قرار دهند.
غلامیان تصریح کرد: اجرای موفق شبکهٔ مزارع الگویی در سه حوزهٔ یادشده، مستلزم هماهنگی بینبخشی، تأمین اعتبارات پایدار، مشارکت فعال بهرهبرداران، و ارتباط مستمر با مراکز تحقیقاتی است تا ضمن افزایش تابآوری در برابر تغییر اقلیم، گامی مؤثر در جهت امنیت غذایی پایدار و بهبود معیشت جامعهٔ محلی استان بوشهر برداشته شود.
ایجاد سامانه عملیاتی ارتقای دانش فنی کشاورزان
رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، بر ضرورت پیوند میان محقق و ترویجگر تأکید کرد و گفت: انتخاب مزارع الگویی در حوزههای زراعی، باغی و شیلات، تنها آغاز کار است؛ هدف اصلی ما، اجرای برنامههای آموزشی مستند، تدوین دستورالعملهای فنی و ایجاد یک سیستم عملیاتی دقیق برای ارتقای دانش فنی کشاورزان است.
سیدرضا گلستانه، ضمن تأکید بر اهمیت انتقال یافتههای علمی به عرصههای تولید، اظهار کرد: برای مزارع منتخب در حوزههای زراعی (از جمله گندم و کنجد)،سبزی وصیفی(گوجه فرنگی) باغی (بویژه محصول راهبردی خرما) و شیلات، محققان معین تعیین شدهاند تا با همکاری مستمر با کارشناسان ترویج شهرستانها، زمینه برگزاری دورههای آموزشی تخصصی و انتقال تجربیات علمی را فراهم آورند.
وی با اشاره به ضرورت نظاممند کردن فعالیتها در این طرح افزود: تدوین برنامه عملیاتی دقیق برای فعالیتهای آموزشی و ترویجی در مزارع الگویی، تهیه و تنظیم دستورالعملهای فنی و اجرایی، و همچنین مستندسازی گامبهگام فرایندهای انجام شده در این مزارع، از جمله اولویتهای کلیدی است که در دستور کار قرار گرفته است.
گلستانه ادامه داد: این طرح در راستای پیوند میان تحقیقات و اجرا، گامی مؤثر در جهت دستیابی به کشاورزی دانشبنیان و افزایش عملکرد در واحدهای تولیدی استان بوشهر محسوب میشود.
مزارع الگویی، گامی موثر در تقویت امنیت غذایی
رئیس پژوهشکده میگوی کشور گفت: اجرای طرح ملی مزارع الگویی در بخش شیلات و آبزیپروری با هدف انتقال دانش فنی، ترویج فناوریهای نوین، افزایش بهرهوری و توسعه تولید دانشبنیان در مزارع پرورش میگو و سایر آبزیان اجرا میشود.
قائدنیا با تشریح اهداف این برنامه، مزرعه الگویی را یکی از مؤثرترین روشهای ترویجی برای انتقال فناوری و آموزش عملی در عرصه تولید دانست و ادامه داد: در این شیوه، بهرهبرداران با مشاهده نتایج اجرای فناوریها و روشهای مدیریتی مبتنی بر دانش، امکان بهکارگیری الگوهای موفق را در مزارع خود پیدا میکنند.
وی افزود: مزارع الگویی با بهرهگیری از مجموعهای از فناوریهای نوین و مدیریت علمی، عملکرد و بهرهوری بالاتری نسبت به میانگین منطقه دارند و نتایج حاصل از آنها قابلیت تعمیم و الگوبرداری برای سایر تولیدکنندگان را فراهم میکند.
به گفته قائدنیا، کاهش فاصله عملکرد میان بهرهبرداران پیشرو و سایر پرورشدهندگان، انتقال یافتههای پژوهشی به عرصه تولید و جبران شکاف بهرهوری از مهمترین اهداف اجرای این طرح ملی به شمار میرود.
وی بیان کرد: در قالب این برنامه، مزارع اصلی و تابعه بهعنوان پایلوت انتقال دانش فنی، فناوریهای نوین مدیریتی و دستاوردهای تحقیقات کاربردی انتخاب میشوند و خدمات فنی، آموزشی و اجرایی نیز برای بهرهبرداران پیشبینی شدهاست.
رئیس پژوهشکده میگوی کشور، همچنین اجرای این طرح را گامی مؤثر در توسعه آبزیپروری دانشبنیان، افزایش بهرهوری تولید و تقویت امنیت غذایی کشور عنوان کرد.
مزرعه الگویی، توسعه دانش بنیان بخش کشارورزی
مدیر هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر گفت: امسال ۳۴ مزرعه الگویی در بخشهای زراعت، باغبانی و شیلات در این استان اجرا میشود که در این مزارع، محصولاتی همچون گندم، خرما، گوجهفرنگی، میگو، کنجد، کاکتوس اپونتیا و تریتیکاله با بهرهگیری از روشهای نوین مدیریتی و آخرین یافتههای فنی تولید میشوند و دانش و تجربیات حاصل از آن به صورت عملی به سایر بهرهبرداران منتقل خواهد شد.
شهریار مرشدی با بیان اینکه مزارع الگویی نقشی مهم در توسعه دانشبنیان بخش کشاورزی دارند، افزود: این مزارع در واقع کلاسهای درس در فضای باز هستند که کشاورزان با مشاهده عینی فناوریهای نوین و شیوههای بهینه تولید، میتوانند ضمن کاهش هزینهها و مصرف بهینه نهادهها، بهرهوری را افزایش داده و به تولید پایدار دست یابند.
مدیر هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر با اشاره به آغاز فصل کشت محصولات اولویتدار استان، بر تسریع در استقرار مزارع الگویی، اجرای برنامههای آموزشی و ترویجی و ارائه پشتیبانیهای فنی لازم به بهرهبرداران تأکید کرد.
مرشدی بیان کرد: مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی، مدیریتهای جهاد کشاورزی شهرستانها، محققان معین مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان و همچنین پژوهشکده میگوی استان، آمادگی کامل دارند تا با ارائه مشاورههای تخصصی و رفع مشکلات احتمالی، زمینه اجرای موفق این طرح و دستیابی به نتایج مطلوب را فراهم کنند.
اجرای ۲ هزار مزرعه الگویی در کشور
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی کشور گفت: : در سال ۱۴۰۵ ایجاد ۲ هزار مزرعه الگویی و ۴۰ هزار مزرعه تابعی در کشور در دستور کار قرار دارد و پیشبینی میشود این اقدام ضمن افزایش حدود ۸۰ هزار تن به تولید گندم، ارزشی اقتصادی معادل۳۹ هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال برای بخش کشاورزی ایجاد کند.
سیاهی بیان کرد: شبکه ملی مزارع الگویی علاوه بر ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، امکان ثبت و اشتراکگذاری تجربیات موفق، پاسخگویی به مسائل فنی، پایش برخط فعالیتها و نمایش جغرافیایی مزارع را از طریق یک پلتفرم اختصاصی فراهم خواهد کرد.
وی با اشاره اینکه اجرای این طرح در چارچوب اهداف برنامه هفتم پیشرفت و قوانین توسعه کشاورزی دانشبنیان دنبال میشود، اظهار امیدواری کرد با مشارکت کشاورزان پیشرو، مراکز تحقیقاتی و بخش خصوصی، زمینه افزایش بهرهوری، ارتقای امنیت غذایی و توسعه پایدار بخش کشاورزی بیش از پیش فراهم شود.
انتهای پیام
